Organ Nakli

Bazı hastalıklar tedavi edilemez, ya da uygulanan tedaviye rağmen, uzun vadede organ hasarı önlenemez. Bu gibi durumlar son evre organ yetmezliği diye adlandırılan durumla sonuçlanır. Söz konusu organ artık hiçbir işlevini yerine getiremez duruma gelir. Bu gibi durumlarda bu organı sağlam bir organ ile değiştirmek yaşamı kurtaran çözümdür. Bu işlem yalnızca hastayı hayatta tutmak amacıyla değil, aynı zamanda yaşam kalitesini de artırmak amacıyla yapılır.

Nakil Yapılabilen Organlar

Kornea, kalp kapakçıkları, cilt, kemik iliği, böbrek, karaciğer, kalp, pankreas ve akciğer; nakli yapılabilen organlardır.

Organ Nakli Nasıl Yapılır

Organ nakli, çoğunlukla yakın akrabalardan gibi canlı kişilerden ya da beyin ölümü gerçekleşmiş, cihazlar yardımı ile bedeni canlı tutulan, hiçbir şekilde yaşama dönme şansı olmayan ancak organları çalışır durumda olan kişilerden alınan organ ile gerçekleştirilir. Bunun için cerrahi yöntemlerle uygun vericiden sağlıklı organ çıkarılır ve hasta organın yerine nakledilir. Bazen bir organın tamamı nakledilirken (böbrek gibi) bazen bir parçasının nakledilmesi yaşamı kurtarmaya yeterli olur (karaciğer, pankreas gibi). Bazı organlar normalde iş gördükleri vücut bölgesine nakledilirken (kalp) bazıları yine iş görebildikleri başka bir bölgeye yerleştirilebilirler (böbrek).

Organ bir canlıdan alınacağı zaman bu işlem organı veren kişiye bir zararı olmayacak şekilde gerçekleştirilir. Bunun için iki adet olan organlardan, eğer her ikisi de sağlamsa bir tanesi (böbrek), ya da karaciğer ve pankreas gibi tek adet bulunan organların bir kısmı alınır. Beyin ölümü gerçekleşmiş kişiden organ nakli yapılacağı zaman, alınacak organın henüz zarar görmemiş olması önemlidir. Bunun için beyin ölümü gerçekleştikten sonra nakil işleminin belirli bir süre içinde gerçekleştirilebilmesi gereklidir. Böbrek, karaciğer, pankreas, kalp, kalp kapakları ve kornea bu şekilde kullanılabilir.

Organ Naklinin Başarılı Olması

Organ nakillerinin başarıya ulaşması takılan organ ya da dokunun, alıcı tarafından reddinin önlenmesi ile mümkün olabilir. Bunun için öncelikle alıcıya kan ve doku grupları açısından en benzer olan vericiden nakil yapılır. Buna rağmen alıcının vücudu yeni organı yabancı olarak algılar ve tıpkı vücuda giren yabancı bir cisme tepki verir gibi organa da tepki verebilir. Vücudun immün sistemine ait olan hücreler, vücudu korumak amacıyla organa karşı tepki verebilirler.

Organ reddini önlemek amacıyla birçok ilaç geliştirilmiştir. Son yıllarda hem cerrahi tekniklerin gelişmesi hem de yeni ilaçların keşfedilmesi sayesinde organ naklinde başarı oranları artmıştır.